Thuê nhầm Giám đốc

Trong 10 năm làm Tổng Giám đốc điều hành Seitel, một công ty ở Houston (Mỹ), chuyên cung cấp dữliệu địa chấn cho các công ty khai thác dầu khí, Paul Frame đã đưa Seitel trở thành một ngôi sao sáng trên bầu trời Houston. Nhưng cùng lúc, ông ta đã tranh thủ thu vén cho mình một món tiền kếch sù lên tới 25 triệu USD, gồm một dinh thự nguy nga nằm trong khuôn viên rộng tới 5.000 m2 và bộ sưu tập xe hơi gồm 5 chiếc Ferrari.

Tháng bảy vừa rồi, Tòa án bang Texas đã buộc tội Frame biển thủ hàng triệu đô la của Công ty Seitel và phải chịu hình phạt 20 năm tù giam. Vụ án Frame là lời cảnh báo đối với hội đồng quản trị các công ty trong việc tìm thuê và giám sát giám đốc điều hành, nhất là với những ứng viên thuộc hàng "sao"...

Cũng giống như Ken Lay - Giám đốc điều hành Tập đoàn Enron, hay Bernie Ebbers của WorldCom, Frame là một nhà quản lý cực kỳ độc đoán. Ông ta điều hành công ty bằng nắm đấm thép khiến không ai có đủ dũng khí để đặt câu hỏi về những hoạt động mờ ám của con người này, thậm chí một số người dù biết mười mươi cũng không dám tố cáo với Hội đồng quản trị Công ty Seitel do sợ bị trả thù.

Sinh ra trong một gia đình trung lưu tại Crown Point, bang Indiana (Mỹ)), Frame từng làm việc trong hệ thống cửa hàng bán giày dép của gia đình và tỏ ra là người có khiếu kinh doanh. Sau khi tốt nghiệp Đại học Indiana, Frame nhảy vào lĩnh vực buôn bán kim cương, rồi tiếp tục trải qua một số nghề khác. Năm 1984, Frame gia nhập Seitel với vị trí là Phó Giám đốc marketing. Công ty này do cố Chủ tịch Herbert Pearlman thành lập với ý tưởng xây dựng một ngân hàng bản đồ địa chấn phục vụ khách hàng là các công ty dầu khí. Pearlman đã cố công tìm kiếm một người giỏi bán hàng, và Paul Frame đã lọt vào mắt xanh Chủ tịch Seitel. Chỉ sau ba năm, Frame trở thành Giám đốc marketing. Ông ta đã thúc đẩy doanh số bán hàng của Seitel tăng vùn vụt. Đến năm 1992, Frame trở thành Tổng Giám đốc, nắm trong tay quyền điều hành mọi hoạt động của công ty.

Năm 2002, Công ty kiểm toán quốc tế Ernst & Young buộc Seitel phải sửa lại các báo cáo tài chính trong hai năm 2000 - 2001, bởi Frame đã chỉ đạo bộ phận tài chính tính trước doanh thu các hợp đồng, trong khi trên thực tế hợp đồng chưa hoàn tất. Kết quả sau kiểm toán là doanh thu của Seitel giảm từ 305 triệu USD xuống còn 236 triệu USD, kéo theo lợi nhuận đang ở mức dương (lãi) 23 triệu USD biến thành âm (lỗ) 14 triệu USD.

Trước đó, Frame đã ứng trước khoản tiền 2 triệu USD mà ông ta sẽ được thưởng nhờ "thành tích" nâng khống doanh thu và lợi nhuận. Bởi ông ta hiểu rằng một khi phải chỉnh sửa lại báo cáo tài chính, chắc chắn Seitel sẽ cắt khoản tiền thưởng này. Lẽ ra sau khi kiểm toán, Frame phải bị kỷ luật, nhưng theo các thành viên Hội đồng quản trị Seitel thì cách lập báo cáo tài chính của Frame lúc đó cũng rất phổ biến ở các công ty khác nên đã bỏ qua. Tuy nhiên, Hội đồng quản trị cũng yêu cầu Frame phải trả lại khoản tiền thưởng. Ông ta đồng ý, nhưng chỉ vài ngày sau Frame lại phạm một lỗi cực kỳ nghiêm trọng là mặc dù không có sự phê chuẩn của Hội đồng quản trị, ông ta vẫn ra lệnh cho bộ phận kế toán tạm ứng tiếp cho mình 400 nghìn USD tiền thưởng. Đến nước này, bộ phận kế toán công ty buộc phảibáo cáo Hội đồng quản trị. Ngay lập tức Hội đồng quản trị đã quyết định sa thải Frame. Lúc này, giá cổ phiếu của Seitel giảm rất nhanh. Tiền mặt trong quỹ của công ty chỉ còn 1,8 triệu USD, không đủ để trả lương nhân viên.

Hội đồng quản trị Seitel đã thẩm tra lại toàn bộ hoạt động kinh doanh của công ty để xác định các hành vi sai trái của vị cựu Tổng Giám đốc điều hành. Các nhân viên kiểm toán phát hiện vào tháng 2/2002, Frame lập chứng từ thanh toán 148 nghìn USD chi phí lắp đặt hệ thống báo động tại trụ sở mới của Seitel đang được xây dựng, nhưng thực tế hệ thống này lại lắp đặt tại dinh thự riêng của ông ta. Tiếp đó, Frame lừa công ty bỏ ra 179.000 USD để mua chiếc Ferrari 360 với lý do sử dụng chiếc xe này trong các cuộc đua nghiệp dư để quảng cáo cho Seitel. Tuy nhiên, lợi cho công ty thì không thấy đâu, trong khi vị Tổng Giám đốc nghiễm nhiên sử dụng chiếc xe này riêng cho cá nhân. Để thanh toán chi phí xăng dầu và phụ tùng thay thế cho chiếc xe, Frame lập chứng từ quảng cáo để rút thêm 150 nghìn USD. Bộ phận kế toán của Seite còn hoàn trả 30 nghìn USD chi phí ăn ở khi đưa xe tham gia các cuộc đua mà ông ta cho làđể "phát triển kinh doanh".

Bê bối nhất là hồi năm 2001, lợi dụng sơ hở của công ty về vấn đề tư vấn pháp luật, Frame đã dùng tiền của Seitel để giải quyết vụ kiện giữa cá nhân ông ta với một cô gái nhảy. Sau khi hòa giải, Frame sử dụng chứng từ giả để yêu cầu kế toán xuất ba lần tiền với tổng số 750 nghìn USD để bồi thường cho cô gái nhảy 300 nghìn USD và trả 450 nghìn USD chi phí thuê luật sư.

Điều đáng tiếc là lẽ ra Hội đồng quản trị Seitel phải giám sát chặt chẽ để có thể phát hiện những sai phạm tài chính của Frame ngay trong quá trình điều hành chứ không phải chờ đến khi phải tiến hành kiểm toán theo yêu cầu của pháp luật. Mặc dù bị sa thải từ năm 2002 nhưng phải tới ngày 10/11/2004, Frame mới bị bắt giữ tại New York vì những hành vi sai trái của mình. Seitel đã phải áp dụng các biện pháp khẩn cấp để ngăn chặn tình trạng phá sản, đồng thời thiết lập đường dây nóng để mọi nhân viên có thể thông báo về các hành vi sai phạm của bất kỳ cán bộ quản lý nào trong công ty, đồng thời thay đổi toàn bộ Hội đồng quản trị. Hiện Công ty Seitel đã vượt qua thời điểm khó khăn, nhưng chắc chắn phải mất một thời gian lâu nữa mới có thể phục hồi được hoạt động của mình.